| |
TRIPS Anlaşması,
(Trade Related Aspects on Intellectual Property Rights Agreement) Uruguay Round'un
ardından kurulan Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) altındaki üç
temel anlaşmadan (GATT, GATS ve TRIPS) fikri haklar ile ilgili olanıdır. TRIPS
1 Ocak 1995 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bugüne
kadar fikri haklar üzerine en detaylı ve kapsamlı uluslararası anlaşma
niteliğindedir. TRIPS'in kapsadığı konular, copyright ve komşu
haklar, hizmet markalarını da içeren ticari markalar, coğrafi işaretler,
endüstriyel tasarımlar, patentler, elektronik devre tasarımları ve ticari sırların
açıklanmasıdır.
TRIPS'in genel prensibi,
DTÖ altındaki diğer anlaşmalarda olduğu gibi, ayrımcılık
yapmama ilkesi ışığındaki most-favoured nation (en çok kayrılan
ülke) ve national treatment (ulusal muamale) ile ilgili maddeleridir. (3. ve
4. maddeler) TRIPS'in MFN ilkesine göre, TRIPS'e taraf bir ülkenin DTÖ
üyesi diğer bir ülkeye uyguladığı muameleden daha kısıtlayıcı
bir muameleyi DTÖ'ye taraf diğer ülkelere uygulaması yasaktır. Diğer
bir deyişle bir ülke, başka bir ülkeleye sağladığı
herhangi bir indirimi tüm ülkelere de uygulamak zorundadır. Bu prensiple,
TRIPS sistemi içinde ülkelerin karşılıklı tavizlere girerek sistemin
diğer ülkelere de tavizlerin aynı şekilde uygulanması sağlanmıştır.
Ulusal muamele, ithal
mallarla yerel malların eşit şartların rekabet edebilmesini amaçlamaktadır.
TRIPS'e taraf bir ülke, ithal ettiği bir ürüne resmi gümrük
vergileri ödendikten sonra yerel üreticiler tarafından üretilen ürünlerden
daha az avantajlı bir fikri hak korunması uygulayamaz.
TÜSİAD Sanayi ve Şirket
İşleri Bölümü
|
|
