| |
Hakların tüketilmesi
prensibi (Principle of Exhaustion) Türkiye'nin Avrupa Topluluğu ile gerçekleştirdiği
Gümrük Birliği'nin fikri haklarla ilgili olarak en fazla tartışma
yaratan konularından biridir.
Bu prensibe göre,
AT genelinde pazara yasal olarak sürülen bir malın üzerinde üreticisi
veya dağıtıcısı herhangi bir şekilde bir veya daha fazla pazara kendi
izni olmadan girmesini fikri hak koruması talebiyle engelleyemez.
Bu prensibin Avrupa
Topluluğu'nda ortaya çıkışı Consten-Grundig ve Commission davasıyladır.
(Establissements Consten SA and
Grundig-Verkaufs GmbH v. EEC Commission) (56 and 58/64), 13 July 1966, (1966) E.C.R.299,
(1966) CMLR 418, CMR 8046)
Bu davada, Fransa'daki
Grundig GmbH tarafından lisans verilmiş Consten firması hem Gint (Grundig International)
markasını Fransa'da tescil ettirmiş, hem de Fransa'daki ürünlerinin
münhasır üreticisi ve dağıtıcısı olmuştur. Grundig GmbH ise,
Fransa'da Consten'den başka bir firmaya mal arz etmeme yükümlülüğünü
kabul etmiştir.
Almanya'daki bir firma
(UNEF), Almanya'da üretilmiş Grundig ürünlerini Fransa'ya Consten'den
daha düşük fiyatla ihraç etmeye başlayınca, Consten
UNEF'e marka ihlali ve haksız rekabet davaları açmıştır.
Avrupa Adalet Divanı,
bu davada, Grundig ile Consten arasındaki anlaşmayı Fransa'da Consten'den başka
bir firmanın ithalatını engellediğinden ve Consten'in de diğer AT üyesi
ülkelere ihracatını yasakladığından, AT rekabet kurallarına aykırı bulmuştur.
(Roma Ant. 85. Madde, Türkiye'de 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
4. Madde)
Bu sebeple, Consten'in
Fransa'da açtığı marka ihlali davası kabul edilmemiştir.
AT de 1974 yılındaki
CentraFram-Sterling davasında (CentraFram BV and de Peidper V. Sterling Drug Inc.
(15/74), 31 October 1974, E.C.R. 1147, (1974) 2.C.M.R.480, C.M.R. 8246) Consten-Grundig
davasına da dayanılarak AT'de yasal olarak üretilmiş ve pazara sürülmüş
bir ürünün üzerinde fikri hak sahibinin veya lisans sahibinin
hakkının varlığının kabul edildiği ancak bu hakkın malların serbest
dolaşımını engellemek amacıyla kullanılmayacağı belirtilmiştir.
Ancak, Türkiye
ve AT arasında Gümrük Birliği'nin son dönemini düzenleyen
1/95 OKK nda EK 8 Madde 10/2. "Bu karar, bu karar çerçevesinde tarafların
ticaret ilişkilerinde uygulanan fikri, sınai ve ticari mülkiyet haklarının
tüketilmesi sonucunu doğurmaz" denmektedir.
Daha açık bir
şekilde, AT üyesi bir ülkenin lisansıyla Türkiye'de üretilmiş
GB kapsamındaki bir ürünün tekrar AT'ye ihracatı bu prensibin GB'ye
dahil edilmemesinden dolayı engellenebilir. Bu prensibin GB'ye dahil edilmemesi hem
GB'nin hem de AT'nin kuruluş ilkelerinin ruhuna aykırıdır.
TÜSİAD Sanayi ve Şirket
İşleri Bölümü
|
|
